Zmiany w ISO 9001 i ISO 14001 - wydanie 2026
Pozyskiwanie i utrzymanie klientów, rozwój organizacji oraz zgodność z wymaganiami prawnymi to podstawowe elementy prowadzenia biznesu. Systemy zarządzania powinny wspierać te cele, dlatego standardy, na których się opierają, muszą odpowiadać na zmieniające się warunki funkcjonowania organizacji.
Nowelizacja ISO 9001 i ISO 14001, sfinalizowana w 2026 roku, ma charakter bardziej ewolucyjny niż rewolucyjny. Nie oznacza to jednak, że organizacje mogą przejść obok zmian bez przygotowania.
Pierwszym wyraźnym sygnałem kierunku tych zmian była ogłoszona w lutym 2024 roku przez Komitet ISO poprawka do 37 standardów systemów zarządzania, wprowadzająca obowiązek uwzględnienia kwestii zmian klimatu.
Znaczenie tego kierunku widać również w samych wymaganiach norm. ISO 9001 już w rozdziale 0.1 wskazuje na potrzebę spełniania wymagań klientów i innych istotnych stron zainteresowanych przy uwzględnieniu dynamicznego i złożonego otoczenia organizacji. Z kolei ISO 14001 w wydaniu z 2026 roku mocniej akcentuje znaczenie zrównoważonego rozwoju w prowadzeniu działalności oraz finansowe, społeczne i biznesowe konsekwencje degradacji środowiska.
Dotychczas obowiązujące wymagania ISO 9001 i ISO 14001 przez 11 lat stanowiły skuteczna bazę do planowania i realizacji działań biznesowych, jednak wnioski z ich stosowania stały się podstawą do doprecyzowania wybranych wymagań. Główny nacisk w nowych wydaniach skierowany został na poszerzenie wyjaśnień i interpretacji poszczególnych punków. Znacznie rozbudowano załącznik A w każdej z norm, aby wesprzeć użytkowników w zrozumieniu i stosowaniu wymagań.
Najistotniejsze zmiany w obu normach obejmują:
Punkty normy | Wersja 2026 |
3. Definicje | Organizacja - uwzględnienie złożonej struktury firm oraz zależności organizacyjnych w wielooddziałowych organizacjach o kilkupoziomowej strukturze zarządzania. System zarządzania środowiskowego – doprecyzowanie. Najwyższe kierownictwo – doprecyzowanie, odniesienie do struktury firm o różnej specyfice i zasadach zarządzania. ISO 14001 Cel środowiskowy – doprecyzowanie, do jakich wymagań należy odnieść cele środowiskowe. |
4.1 Zrozumienie organizacji i jej kontekstu | Włączenie w treść poprawki z 22.02.2024 dotyczącej zmian klimatu ISO 14001 Doprecyzowanie zakresu zagadnień, które należy rozważyć w odniesieniu do czynników mających wpływ na organizację. Dla obu standardów: Doprecyzowanie interpretacji w załączniku A.4.1 |
4.2 Zrozumienie potrzeb i oczekiwań zainteresowanych stron | Włączenie w treść poprawki z 22.02.2024 dotyczącej zmian klimatu ISO 14001 Doprecyzowanie zakresu wymagań interesariuszy, które należy uwzględnić w systemie zarządzania środowiskowego. Dla obu standardów: Doprecyzowanie interpretacji w załączniku A.4.2 |
4.3 Zakres systemu zarządzania | Główne wymagania bez zmian Doprecyzowanie podejścia do określania zakresu systemu zarządzania w załączniku A.4.3 |
4.4 System zarządzania | Główne wymagania bez zmian Wyjaśnienie i opisanie podejścia procesowego w odniesieniu do zagadnień jakościowych oraz środowiskowych w załączniku A.4.4 |
5.1 Przywództwo i zaangażowanie | ISO 9001 Wprowadzenie pojęcia kultury jakości. Odpowiedzialność za budowanie – najwyższe kierownictwo Jednoznaczne powiązanie systemu zarządzania z biznesem Wymaganie dotyczące etycznego postepowania Promowanie podejścia procesowego i myślenia opartego na ryzyku Dla obu standardów: W załączniku A.5.1 wyjaśniono rolę osób zarządzających organizacją w budowaniu poszczególnych elementów systemu zarządzania. |
5.2 Polityka | Dla obu standardów: Jednoznaczne odniesienie do kontekstu organizacji Wymagane jest zrozumienie i stosowanie polityki I SO 14001 Uwaga doprecyzowująca pojęcie zobowiązań środowiskowych deklarowanych w polityce Dla obu standardów doprecyzowanie znaczenia zawartych w polityce jakościowej i środowiskowej deklaracji oraz wskazanie podejścia do komunikowania polityki opisane w załączniku A.5.2 |
5.3 Role, odpowiedzialność i uprawnienia | Podstawowe wymagania bez zmian Załącznik A.5.3 dla obu standardów zawiera wytyczne dotyczące podziału zadań, obowiązków o uprawnień w systemach zarządzania. |
6.1 Ryzyka i szanse | ISO 9001 Zmiana podejścia Rozdzielenie ryzyk i szans Wymagane działania w odniesieniu do ryzyk Wymagane działania dla wykorzystania możliwości wynikających z szans ISO 14001 Doprecyzowanie podejścia odniesionego do cyklu życia w powiązaniu z aspektami środowiskowymi, ryzykami i szansami Szczegółowe wyjaśnienia podejścia do ryzyk i szans zawarto w załączniku A.6.1 |
6.2 Cele | Podstawowe wymagania bez zmian W załączniku A.6.2 dla obu standardów doprecyzowano podejście do definiowania, komunikowania i realizacji celów jakościowych i środowiskowych. |
6.3 Planowanie zmian | ISO 9001 Uzupełnienie dotychczasowych wymagań o elementy dotyczące m.in. monitorowania i oceny skuteczności zmian oraz przeglądu skutków zmian. ISO 14001 Dodanie punktu z jednoznacznymi wymaganiami związanymi z zarządzaniem zmianą. Załącznik A.6.3 w obu standardach zawiera dodatkowe wyjaśnienia dotyczące podejścia do zarządzania zmianą. |
7.1 Zasoby - ogólnie | ISO 9001 Załącznik A.7.1 zawiera odniesienie do kultury organizacji i etycznego postępowania w odniesieniu do osób oraz odnosi się do wykorzystania nowych technologii zastępujących prace ludzi. Zawiera również doprecyzowanie wymagania związanego z ustaleniem wiedzy organizacji oraz innych elementów zarządzania zasobami. ISO 14001 Informacje w załączniku A.7.1 doprecyzowano o m.in. wyjaśnienia dotyczące specjalistycznej wiedzy, dostępności systemów kontroli oraz oprogramowanie. |
7.2 Kompetencje | Podstawowe wymagania bez zmian. Załącznik A.7.2 dla obu standardów zawiera doprecyzowanie podejścia do zarządzania kompetencjami w zakresie jakości i zagadnień środowiskowych. |
7.3 Świadomość | Podstawowe wymagania bez zmian. Załącznik A.7.3 dla obu standardów zawiera wyjaśnienia wskazujące możliwe podejście do budowania świadomości jakościowej i środowiskowej. |
7.4 Komunikacja | Podstawowe wymagania bez zmian. Załącznik A.7.4 dla obu standardów doprecyzowuje znaczenie komunikacji, sprawozdawczości i powiązanego z kontekstem organizacji przekazywania informacji istotnych dla interesariuszy, w tym prawodawcy i instytucji kontrolnych. |
7.5 Udokumentowane informacje | Podstawowe wymagania bez zmian. Załącznik A.7.5 zawiera dla każdej z norm doprecyzowanie dotyczące znaczenia i zasad opracowania udokumentowanych informacji. |
8. Sterowanie operacyjne | ISO 9001 8.3 Doprecyzowanie podejścia do projektowania. 8.4 Doprecyzowanie podejścia do wyrobów i usług dostarczanych z zewnątrz. ISO 14001 P. 8.2 zawiera jednoznaczne powiązanie z określonymi w p. 6.1 ryzykami dotyczącymi wpływu na środowisko. Dla obu standardów w załączniku A.8 zawarto doprecyzowane wytyczne ułatwiające zrozumienie wymagań związanych ze sterowaniem operacyjnym odniesionym do jakości i środowiska. |
9.1 Monitorowanie, pomiary, analiza i ocena | ISO 9001 P. 9.1.2 Uwzględnienie wykorzystania mediów społecznościowych w badaniu zadowolenia klienta. |
9.2 Audity wewnętrzne | Podstawowe wymagania bez zmian. Załącznik A.9.2 dla obu standardów zawiera wskazanie dotyczące znaczenia i wykorzystania audytów wewnętrznych w zarządzaniu organizacją. |
9.3 Przegląd zarządzania | Podstawowe wymagania bez zmian. Załącznik A.9.3 dla obu standardów wyjaśnia znaczenie przeglądów zarządzania dla utrzymania ciągłego doskonalenia i utrzymania przydatności systemu zarządzania. |
10. Doskonalenie | Doprecyzowanie podejścia do ciągłego doskonalenia zawarte w załączniku A.10 dla obu standardów. |
Najważniejszym celem nowelizacji norm okazuje się doprecyzowanie wymagań stwarzających największe wyzwania w zastosowaniu oraz ujednolicenie interpretacji poszczególnych punktów norm, przydatne zarówno podczas wdrażania tych wymagań, jak i w trakcie wykonywania audytów systemów zarządzania. Szczegóły dotyczące poszczególnych wymagań omawiane są podczas szkoleń realizowanych przez DEKRA POLSKA.
